Wat honden ons kunnen leren over training en opleiding

Allemaal beestjes, wat honden ons kunnen leren over training en opleiding

Er zijn zo van die zekerheden wanneer je het CUTESolutions kantoor binnenstapt. Eén daarvan is de zekerheid dat elk lachsalvo van mijn collega Dajo, vaak volgend op één van mijn unieke humoristische bijdragen, het maken van professionele telefoongesprekken tijdelijk onmogelijk maakt. Een andere is dat je niet zelden wordt begroet door een kwispelende en overenthousiaste viervoeter die toebehoort aan Sarah, Liesbeth, Evelien of mijzelf. Ook als er een hond vroegtijdig heengaat, zoals die van onze collega Sofie, dan leven we allemaal oprecht mee met zo’n verlies. We begrijpen immers allemaal dat de trouwste vriend van een mens niet zelden tot het hondenras behoort. En we staan niet alleen met deze gevoelens. Ondanks de opstandige boodschappen van collega Anneleen, met haar vreemde fascinatie voor een vogel, en Eva die oprecht gelooft dat katten ook van mensen houden staan honden voor velen van ons op eenzame hoogte. Zo tref je in ongeveer één op vijf van de Belgische huishoudens een hond aan en telt ons land bij benadering 1,5 miljoen lieve harige viervoeters. Een groot deel van de 1,3 miljard euro die jaarlijks omgaat in de huisdierenmarkt wordt dan ook besteed aan honden.

Training en opleiding

Markten die zich kenmerken door investeringen en omzet trekken echter ook een vreemde beroepsgroep aan, waartoe ik helaas ook behoor, trainers. En de hondensector is daarop geen uitzondering. De advertenties voor dierentherapeuten en hondenbegeleiders, alsook het aantal boeken over het opvoeden en trainen van honden, neemt jaarlijks toe. En net zoals in de reguliere professionele training en opleidingswereld belooft elke aanbieder dat zijn of haar aanpak de enige juiste is. Zo luidt een oude grap dat het enige waarover twee hondentrainers het kunnen eens zijn de incompetentie is van de derde hondentrainer. Met de boeken is het al niet beter, wat in het ene boek wordt aangeprezen als ultieme tip doet volgens een ander boek meer kwaad dan goed. Vaak blijf je als hondenbezitter dan ook verward achter na het inwinnen van professioneel advies bij een expert of na het lezen van “de ultieme handleiding”. Moest u bij het lezen van de laatste zin enige vergelijking met de sector van opleiding en advies in bedrijven ervaren, dat is volledig de bedoeling.

Maar terug naar het opvoeden en opleiden van honden. Mijn lieftallige echtgenote en ikzelf adopteren al jaren honden en dus doorworstelden wij tientallen boeken, volgenden ettelijke trainingen, maakten kennis met persoonlijke coaches en hypothekeerden we ons gezichtsvermogen door het volgen van ettelijke uren online video. De gedeelde conclusie van dit alles is zowel geruststellend als verontrustend.

Het geruststellende deel is dat, ondanks Sarah’s blinde overtuiging dat haar Spaanse waterhond Lizzy beschikt over een unieke intelligentie, honden niet zoveel denkwerk verrichten. Ze zijn vooral slim wanneer het gaat over (onze) patronen oppikken en deze te herhalen. Honden leren door het mechanisme van gewoontevorming. Daarvoor is een eenduidig commando vereist (af), een duidelijk moment (als baasje hand opsteekt), een handeling (ik ga liggen en blijf liggen), een motivatie (ik krijg een koekje) en de mogelijkheid om de handeling uit te voeren (de trainingsleiband is lang genoeg). In de CUTESolutions terminologie is dat een motor (commando), een trigger (moment), een routine (handeling), een bekrachtiging (motivatie) en de omgeving (mogelijkheid). En wanneer onze honden bepaalde gewoontes niet aanleren dan zijn ze niet zozeer koppig of rebels als een tienerdochter maar schort het aan duidelijke triggers, motivatie of een heldere routine. Wanneer deze elementen niet op punt staan kunnen onze viervoeters er niet in slagen om patronen op te pikken, deze te herhalen en ze als een gewoonte op te nemen. De verantwoordelijke hiervoor zijn wij, hun instructeurs.  Hoe vaak geven mensen immers niet het commando ‘rustig’ terwijl ze simultaan nerveus aan de leiband trekken, dan weet je als hond niet op welk signaal je moet reageren.

Ook leggen mensen de lat te hoog en willen ze hun hond te veel gewoontes ineens aanleren hetgeen voor het jeugdige puppybrein onmogelijk is. En wat moet je als hond doen als jouw baasje iets brabbelt als ‘lig’ terwijl de andere gezinsleden iets stamelen als ‘af’?  Helemaal mis gaat het wanneer de motivatie om iets te doen, zoals een snoepje, in het niets verdwijnt bij de voldoening om achter die eend aan te rennen. Tot slot is de omgeving ook niet onbelangrijk, een puppy trainen in een omgeving vol met andere prikkels is voorwaar stukken moeilijker dan ermee naar een rustig trainingsplekje gaan. Een zeker inzicht in hoe gewoontes gevormd worden is dus essentieel om zowel voor de hond als voor het baasje een leuk samenleven mogelijk te maken.

Mijn conclusie?

De eerder verontrustende conclusie uit al dat advies en kennis rond de opvoeding en training van honden is dat inzicht en ervaring met gewoontevorming niet volstaat. Elke hond reageert en leert anders. Zo is onze golden retriever heel erg gevoelig aan bekrachtiging met koekjes terwijl onze geadopteerde cross breed Stafford Terrier deze links laat liggen. Een goede hondentrainer, en daar reken ik mijzelf niet bij, zal daarom zoeken welke soort triggers (gebaren of stem), welke soort motivatie (koekjes of streeltjes) en welke soort omgeving (in groep of alleen) een hond nodig heeft om gewoontes aan te leren.  Bij mensen is het niet anders, wat voor het ene kind werkt kan geen effect hebben op het andere en niet elke student leert op dezelfde manier. Natuurlijk zijn er standaardprincipes die je moet kennen maar succes ligt in het geduldig zoeken naar wat werkt.

Laat daarom, en dit geldt zowel voor het dierrenrijk als voor het mensdom, eens die boeken met ‘succesvolle gewoontes van…’ links liggen en ga aan de slag om de gewoontes die voor jou of jouw dier werken samen op te zoeken. Er is immers een groot verschil tussen iets goed weten en het  goede doen!

Zomers groet,

Bram (Gepassioneerd habit expert CUTESolutions, vader en hondenbaasje)

Meer artikels van Bram:

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.